Workshop Evaluation of Nature-based Solutions (TH)

การประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่องแนวทางแก้ไขปัญหาโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน

(Nature-based Solution)

เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงด้านน้ำในเมืองเชียงราย

Published September 17, 2025 | 5-minute read

ENG

THAI

หลักการและจุดประสงค์

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลกส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อวัฏจักรของน้ำ รูปแบบของปริมาณน้ำฝน และความมั่นคงทางน้ำในเขตเมืองและชนบท ในประเทศไทย การขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็วและการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินได้รบกวนวัฏจักรทางอุทกวิทยาตามธรรมชาติและเพิ่มความเสี่ยงต่อการขาดแคลนน้ำ จังหวัดเชียงรายซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของประเทศกำลังเผชิญกับความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับความมั่นคงทางน้ำเนื่องจากความผันแปรของสภาพภูมิอากาศ ความต้องการน้ำที่เพิ่มขึ้นจากการขยายตัวของเมือง และเหตุการณ์ภัยแล้งและน้ำท่วมที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ หลายชุมชนในจังหวัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตชานเมืองและชนบท ยังคงประสบปัญหาในการเข้าถึงแหล่งน้ำที่สะอาดและเชื่อถือได้

โดยปกติแล้ว โครงสร้างพื้นฐานที่มนุษย์สร้างขึ้นเป็นวิธีการหลักในการจัดการน้ำ อย่างไรก็ตาม “แนวทางแก้ไขปัญหาโดยอาศัยธรรมชาติ” หรือ Nature-based Solutions (NbS) กำลังกลายเป็นแนวทางทางเลือกที่ให้ประโยชน์หลายประการโดยการเสริมสร้างความยืดหยุ่นของชุมชนและสนับสนุนความยั่งยืนของระบบนิเวศ ในจังหวัดเชียงราย ความท้าทายในการจัดการน้ำมีรากฐานมาจากความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โครงสร้างพื้นฐานที่จำกัด และแนวทางของสถาบันที่ขาดการบูรณาการ แม้ว่าจะมีการดำเนินโครงการระดับชาติเพื่อปรับปรุงการประปาและสุขาภิบาลทั่วประเทศไทย แต่กลยุทธ์ที่ปรับให้เข้ากับท้องถิ่นซึ่งรวม NbS ยังคงมีจำกัด

โครงการนี้สำรวจความท้าทายด้านความมั่นคงทางน้ำในจังหวัดเชียงรายโดยการวิเคราะห์ความพร้อมของน้ำในปัจจุบัน การขาดแคลนที่อาจเกิดขึ้น และการทำงานของระบบประปา ระยะที่สองสำรวจการแทรกแซงโดยใช้ NbS ที่เหมาะสมผ่านการทบทวนวรรณกรรม การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และการประเมินปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจสังคม โดยได้รับการสนับสนุนจากเครื่องมือต่างๆ เช่น WATSAT ในระยะที่สาม NbS ที่ได้รับเลือกจะถูกนำไปใช้ในจังหวัดเชียงรายเพื่อประเมินประสิทธิผลและความเป็นไปได้ในการเสริมสร้างความมั่นคงทางน้ำ สุดท้าย โครงการจะมุ่งเน้นไปที่การเสริมสร้างศักยภาพและการแบ่งปันความรู้โดยการระบุช่องว่างเชิงสถาบันและทางเทคนิค การพัฒนาคำแนะนำที่นำไปปฏิบัติได้ และการจัดหลักสูตรการฝึกอบรมและการประชุมเชิงปฏิบัติการ

การประชุมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมนี้มุ่งเน้นไปที่ประเด็นความมั่นคงทางน้ำ ผลกระทบของน้ำท่วมและภัยคุกคามจากสภาพภูมิอากาศอื่น ๆ และการวางแผนการปรับตัวสำหรับจังหวัดเชียงราย ประเทศไทย

วัตถุประสงค์ของการประชุมเชิงปฏิบัติการ

สำรวจสถานการณ์ปัจจุบันของความมั่นคงทางน้ำ
สำรวจกลยุทธ์การปรับตัวที่เป็นไปได้และร่วมกันพัฒนาชุมชนในอุดมคติที่สามารถรับมือกับน้ำท่วมและภัยคุกคามจากสภาพภูมิอากาศอื่น ๆ

วันที่และสถานที่

วันที่: 15 กันยายน 2568
เวลา: 9:00 น. ถึง 16:00 น.
สถานที่: เดอะ อิมพีเรียล ริเวอร์ เฮาส์ รีสอร์ท ➡️ Google Map

การประชุมเชิงปฏิบัติการ

เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2568 ณ โรงแรม ดิ อิมพีเรียล ริเวอร์เฮาส์ รีสอร์ท จังหวัดเชียงราย ได้มีการจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง “แนวทางการแก้ไขปัญหาโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน (Nature-based Solution) เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงในเมืองเชียงราย” โดยมีผู้เข้าร่วมประชุมกว่า 30 ท่าน จากหลากหลายหน่วยงาน อาทิเช่น กรมชลประทานเชียงราย, องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN), สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดเชียงราย, สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงราย, และเทศบาลนครเชียงราย การประชุมครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสำรวจสถานการณ์ความมั่นคงทางน้ำในปัจจุบัน และร่วมกันพัฒนาแนวทางการปรับตัวและออกแบบชุมชนในอุดมคติที่สามารถรับมือกับภัยพิบัติที่เกี่ยวข้องกับน้ำได้

การประชุมเริ่มต้นด้วยการกล่าวเปิดงานโดยคุณครรชิต ชมพูแดง หัวหน้าสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงราย

จากนั้น อาจารย์ ณัฐเชษฐ์ ตั้งดำรงทรัพย์ และว่าที่ร้อยตรีอัครพันธ์ ทวีศักดิ์ นักวิจัยจากโครงการ จากสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย AIT ได้แนะนำภาพรวมและวัตถุประสงค์ของโครงการวิจัย ซึ่งมุ่งเน้นการใช้แนวทาง Nature-based Solutions (NbS) เพื่อแก้ปัญหาความมั่นคงทางน้ำในเชียงรายที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การขยายตัวของเมือง และปัญหาภัยแล้งและอุทกภัยซ้ำซาก

คุณฐปนันท์ จิระวิชิตชัย เจ้าหน้าที่จากองค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ได้นำเสนอสถานการณ์ผลกระทบจากภัยพิบัติทางน้ำและแนวทางการใช้ NbS เพื่อลดผลกระทบในอนาคต จากนั้น ผู้เข้าร่วมประชุมได้แบ่งกลุ่มเพื่อทำกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก:

การทำความเข้าใจผลกระทบ

ผู้เข้าร่วมได้ร่วมกันวิเคราะห์ผลกระทบของน้ำท่วมและภัยพิบัติอื่นๆ ที่มีต่อกลุ่มประชากรที่แตกต่างกัน เช่น ผู้หญิง ผู้สูงอายุ และผู้พิการ รวมถึงอุปสรรคในการเข้าถึงการแจ้งเตือนและการช่วยเหลือต่างๆ

การออกแบบชุมชนในอุดมคติ

กิจกรรมนี้เน้นการระดมสมองเพื่อร่วมกันออกแบบชุมชนที่มีความยืดหยุ่นต่อภัยพิบัติ โดยคำนึงถึงปัจจัยต่างๆ เช่น:

การออกแบบที่อยู่อาศัยที่สามารถทนทานต่อน้ำท่วมได้
การสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่ยืดหยุ่น เช่น ระบบขนส่งและสุขาภิบาล
การสร้างหลักประกันในการเข้าถึงการศึกษา การดูแลสุขภาพ และการดำรงชีวิตสำหรับทุกคน

ในช่วงท้ายของกิจกรรม แต่ละกลุ่มได้นำเสนอผลงานที่ร่วมกันวาดและออกแบบ โดยเปรียบเทียบกับภาพที่สร้างโดย AI เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

การประชุมปิดท้ายด้วยการสรุปและกล่าวปิดโครงการโดยทีมวิจัย โดยได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนในการแก้ไขปัญหาความมั่นคงทางน้ำในระยะยาว พร้อมทั้งได้มีการมอบประกาศนียบัตรแก่ผู้เข้าร่วมการประชุมทุกท่านเพื่อเป็นเกียรติและขอบคุณสำหรับความร่วมมือ

HOMEPAGE

ALICE-LAB: Asian Land Information for Climate and Environmental Research Laboratory

Advancing Agriculture, Climate, Environmental, and Disaster Monitoring Through Satellite-Based Soil Moisture Retrieval and Applications in South East Asia

This workshop is focused on enhancing the understanding and utilization of satellite-based soil moisture data, particularly in the context of climate, agriculture, and disaster risk management. It aims to raise awareness among stakeholders in South East Asia about the significance of satellite-based soil moisture data, its applications, and the necessity of calibration and validation efforts to improve data accuracy.